| Ozel Universite | ||
|
Ilk is Turkiye'deki ozel
universite konusunu guzel bir cozumleyeyim. Daha dogrusu ozel
universite tartismasi uzerinden daha icerlikli konularda bir iki kelam
edeyim. Ozel universite Turkiye icin nispeten yeni bir kavram. Yeni
olan her seye karsi mutlaka bir saf olusuyor, o yuzden ozel
universite karsiti bir grup olmasi da zaten kacinilmaz. Yeni ne yapilirsa yapilsin biz kabul etmiyoruzlanacak, istemezuklenecek insanlardan bolca var, buna artik sasmiyorum. Sasilacak olan ilerici, degisimi kacinilmaz kabul eden yahut ettigini soyleyen kisiler arasinda da ozel universite iyi birsey degildircilerin bolca olmasi. Daha da acik konusayim sosyalist / komunist / marksist ideolojilerin cercevesinden bakip ozel universitelerin egitim yuvasi degil ticarethane oldugunu, ticarethane olduklari icin kutsal seyler olan egitim ve bilim adina ozunde pozitif isler yapmalarinin mumkun olmadigini, yapsalar yapsalar sermaye sozcusu ve usagi bir bilim yapabileceklerini, devlet universitelerinden iyi hocalari calip devlet universitelerini bitirdiklerini, para ile diploma sattiklarini ve butun bu sebeplerden de sosyal bir devlette ozel universitenin yeri olmadigini soyleyen bir guruh var. Bu argumanin devaminda da ozel universitelere ayrilan odeneklerin ve saglanan ayricaliklarin devlet universitelerine aktarilmasi durumunda devlet universitelerinin kurtulacagi savi geliyor. Bu muhabbet sanki Turkiye'de sosyalist bir devrim olmus da bir tek universiteler bundan payini alamamis gibi bir minvalde surup gidiyor. Butun memleket olarak kapitalist duzeni uc assagi bes yukari yasiyoruz bir universiteler mi sermayeden uzak duracakti? Ticarethane olmus universiteler, ya ne olacaklardi? Dunyanin tamamina yakininda universiteler uc assagi bes yukari ticarethanedir ve sermayenin emrindedir. Su anki baglamda baska turlu olmasi da zaten dusunulemez. Buyuk bir sermayedar bastirir parayi universiteye kurdurur nanoteknoloji labaratuarini yaptirir istedigi arastirmayi. Tam bagimsiz, sadece bilimsel parametrelerle (neyse o canina yandigimin objektif bilimsel parametreleri, herkes bahsediyor bir ben goremedim onca yildir universitelerdeyim) calismalarina yon veren bir universite modeli dunyanin her yerinde var da bir tek biz de yok sanki. Boyle romantik bir bilim adami (sanatci versiyonu da var) tasviri vardir: dunyevi zevkleri bir koseye birakmis, isiyle evli, ne olursa olsun insanligin hizmetinde calisan. Hala boyle ruyalar gorenler var demek ki kalifiye hocalar devlet universitelerinden daha cok para icin ozele gectiklerinde sasiriyorlar. Universiteler -dolayisiyla bilim adamlari da- dunyanin neredeyse tamaminda kapitalist uretim bicimine eklemlenmislerdir ve dogal olarak sermayenin hizmetinde calisirlar. Bilim ve sanat zaten ne vakit iktidardan ayrik olmus ki simdi olsun? Lisans egitiminin son yillarda ayrica toplumun ust ve orta tabakasi icin yeni bir sosyal gorevi ortaya cikti. Bu ailelerin cocuklarina yas yirmi kusur oluncaya kadar yari-bilimsel, duzeyli bir sosyal ortam saglamak. Eskiden liseye kadar suren bu ortam simdi universiteye kadar uzandi -universite hocalarinin "aaah ah eskiden ne iyi ogrenciler gelirdi buraya simdiki ogrencilerde hic is yok" muhabbetine de degineyim. Eskiden lise seviyesi olan sey simdi artik yavastan universite seviyesine denk gelmeye basladi. Amerika ve Kanada'da bu durum zaten cok ayan beyan ortada ve mufredat da buna gore ayarli. E Turkiye'de ne olacak, zengin yari-zengin aileler cocuklarini sartlar geregi bir sekilde universitede okutmaya calisacak. Turkiye'de ozel okullarin yayginlasmasi da buna denk geliyor. Universite sinavini kazanamayan cocuklarini yurt disinda okumaya gonderen ailelerin parasini Amerikali, Ingiliz bilim adamlari yiyecegine Turk bilim adamlari yiyorsa bu kotu birsey midir? Dunyanin gidisatini ters cevirmediginiz surece Turkiye'de ozel universiteye istediginiz kadar karsi cikin bir yere varamazsiniz. Ozel universitelerin yaptigi bilimi yok mu sayalim, olmamalari halinde yurt disinda calisacak Turk bilim adamlarini gormezden mi gelelim? Bu noktada "efendim o kaynaklari ve hatta daha fazlasini devlet universitelerine aktaralim, oralari duzeltelim" savunmasi geliyor. Haksiz bir istek degil ama yine bir genel tablo sorunu var. Sanki devletin kendisi sorunsuzmus da universiteler sorunluymus gibi. Devlet universitelerinin icinde bulundugu durumun sebebi zaten devletin bizzat kendisi degil mi? Yani bunca yildir mevcut devlet yapisi ve anlayisiyla universiteler bu hale gelmis, Turkiye'de devlet organinin -hatta ve hatta toplumun- anlayisinda koklu bir degisiklik olmadan universitelerin islahi mumkun mu? Ve donup dolasip ayni noktaya geliyoruz: buyuk olcekli ve bir cirpida degismesi mumkun olmayan faktorleri atlamis oluyor ozel universitelere bahsettigim sekilde karsi cikanlar. Ozel universiteler kaynaklarinin cogunu kendisi yaratarak (cocuguna universite okutmaya kararli yeni donem orta-ust sinif aileler, bilime ihtiyac duyan sermaye vs) egitime pozitif bir katkida bulunuyorlar. Bunu gormek icin son yillarda Turkiye'de uretilen bilimin miktarina ve dagilimina bakmak yeterlidir. Ozel universiteleri yok ederek varilacak tek yer esittir yerel kaynaklarin daha da cok yurt disina akmasi esittir daha cok disa bagimlilik esittir global piyasada daha cok duduklenmek. | ||